ఇష్టంగా ఉండడమే రాగం

ఇష్టంగా లెకపోవడమే ద్వేషం

మాట్లాడకుండా ఉండడమే మౌనం

ఆలోచించకుండా ఉండడమే ధ్యానం

తన కర్తుత్వం చేయకుండా ఉండటమే యోగం

1 మాట సూన్యం చేయాలి 

2 ఆలోచన సూన్యం చేయాలి

3 కర్మ ఫలం సూన్యం కావాలి

.

ఇష్టము నుండి యోగం వరకు  అంతర్ముఖ ప్రయాణం

మనిషి జీవితమంతా 

ఇష్ట–అయిష్టాల చుట్టూనే తిరుగుతున్నట్టు అనిపిస్తుంది. 

ఏది నచ్చితే దానిని పట్టుకుంటాడు, 

ఏది నచ్చకపోతే దానిని తోసిపుచ్చుతాడు. కానీ 

ఈ ఇష్ట–అనిష్టాలే మన బంధనాలకు మూలం అని గ్రహించనంతవరకు మనకు నిజమైన శాంతి దక్కదు.

1 ఇష్టంగా ఉండడమే రాగం.

రాగం అంటే ప్రేమ కాదు, ఆసక్తి కాదు; అది అంటిపెట్టుకోవడం. “ఇది నాకు కావాలి, ఇది లేకుండా నేను ఉండలేను” అనే భావమే రాగం. 

ఈ రాగం వల్ల మనిషి సంతోషాన్ని వస్తువులలో, వ్యక్తులలో, పరిస్థితులలో వెతుకుతాడు. అవి దొరికితే ఆనందం, దూరమైతే బాధ. అంటే 

మన ఆనందం మన చేతుల్లో ఉండదు, 

బయటి విషయాల చేతుల్లో ఉంటుంది.

2 ఇష్టంగా లేకపోవడమే ద్వేషం.

ద్వేషం కూడా రాగానికి మరో రూపమే. ఇది కూడా అంటిపెట్టుకోవడమే – కానీ ప్రతికూలంగా. “ఇది నాకు వద్దు, ఇది జరగకూడదు” అనే పట్టుదలే ద్వేషం. ద్వేషం మనసును మండిస్తుంది, ఆలోచనలను కలుషితం చేస్తుంది, మనల్ని మనమే కాల్చుకుంటుంది. రాగం ఆనందం పేరుతో కట్టిపడేస్తే, ద్వేషం బాధ పేరుతో కట్టిపడేస్తుంది. రెండూ బంధనాలే.

3 మాట్లాడకుండా ఉండడమే మౌనం.

మౌనం అంటే మాట్లాడకపోవడం మాత్రమే కాదు. అవసరం లేని మాటలు ఆగిపోవడం. మనసులోంచి వచ్చిన ప్రతి ఆలోచనను మాటగా మార్చాల్సిన అవసరం లేదు. మాట తగ్గితే కలహం తగ్గుతుంది, అహంకారం తగ్గుతుంది, శక్తి వృథా కాకుండా లోపలికి మళ్లుతుంది. నిజమైన మౌనం బయట నోరు మూయడంలో కాదు, లోపల మాట పుట్టకపోవడంలో ఉంది.

4 ఆలోచించకుండా ఉండడమే ధ్యానం.

ధ్యానం అంటే ఏదో ఒక విషయంపై బలవంతంగా దృష్టి పెట్టడం కాదు. ఆలోచనల ప్రవాహం ఆగిపోవడమే ధ్యానం. ఆలోచన ఉన్నంతవరకు గతం–భవిష్యత్తు ఉంటాయి; ఆలోచన ఆగిన క్షణమే వర్తమానం ఉంటుంది. ఆ క్షణంలోనే శాంతి ఉంటుంది, సత్యం ఉంటుంది. మనం ఆలోచనలను ఆపాలని ప్రయత్నిస్తే అవి మరింత బలపడతాయి; వాటిని చూడటం నేర్చుకుంటే అవే నెమ్మదిగా కరిగిపోతాయి.

5 తన కర్తుత్వం చేయకుండా ఉండటమే యోగం.

“నేనే చేస్తున్నాను” అనే భావమే కర్తుత్వం. అదే అహంకారానికి మూలం, అదే బంధనానికి మూలం. పని చేయాలి కానీ “నేనే చేశాను” అనే గర్వం ఉండకూడదు. ఫలితం వచ్చినా గర్వపడకూడదు, రాకపోయినా కుంగిపోకూడదు. కర్తుత్వం వదిలి కర్మ చేయడమే యోగం. 

ఇక్కడే జీవితం సాధనగా మారుతుంది.

మాట సూన్యం చేయాలి, 

ఆలోచన సూన్యం చేయాలి, 

కర్మ ఫలం సూన్యం కావాలి.

సూన్యం అంటే శూన్యత కాదు, స్వచ్ఛత. మాట సూన్యం అయితే అబద్ధం, అహంకారం, గాయం చేసే మాటలు ఉండవు. 

ఆలోచన సూన్యం అయితే భయం, ఆశ, ఆందోళన ఉండవు. 

కర్మ ఫలం సూన్యం అయితే ఆశాభారం ఉండదు. ఆశ లేకుండా చేసిన కర్మ పవిత్రమవుతుంది, బంధనాన్ని సృష్టించదు.

మనిషి బయట ప్రపంచాన్ని మార్చాలని ఎంతగా ప్రయత్నిస్తాడో, లోపలి ప్రపంచాన్ని మార్చుకోవడంలో అంత నిర్లక్ష్యం చేస్తాడు. కానీ నిజమైన మార్పు లోపలే మొదలవుతుంది. 

రాగ–ద్వేషాలు తగ్గితే మనసు తేలికవుతుంది. 

మాట తగ్గితే జీవితం మృదువవుతుంది. 

ఆలోచన తగ్గితే శాంతి ప్రత్యక్షమవుతుంది. 

కర్తుత్వం తగ్గితే జీవితం యోగమవుతుంది.

చివరికి తెలుసుకోవాల్సిన సత్యం ఒక్కటే

మనకు బంధనాలు వేసేది ప్రపంచం కాదు, మన ఇష్టాలే.

మనకు విముక్తి ఇవ్వేది ఎక్కడో దేవుడు కాదు, మన అవగాహనే.

ఒక్కసారి

మాట ఆగి, 

ఆలోచన ఆగి,

“నేను చేస్తున్నాను” 

అనే భావం కరిగినప్పుడు

అప్పుడే మనిషి తన నిజ స్వరూపాన్ని దర్శిస్తాడు.

.