Sunday, 20 July 2025

 *_🚩మనభాష - మన సామెతలు 🚩_*
----------------------
💠 ఎంగిలికి ఎగ్గు లేదు - తాగుబోతుకు సిగ్గు లేదు. 

💠 ఎంత వుంటేనేం తినేది అన్నమే, బంగారం కాదు. 

💠 ఎంత తిన్నా పరగడుపే! 

💠 ఎంత ఉప్పు తింటే అంత దాహం. 

💠 ఎంత చెట్టుకు అంత గాలి. 

💠 ఎంత తొండమున్నా దోమ ఏనుగు కాదు. 

💠 ఎంత నేర్చినా, ఎంత జూచినా, ఎంత వారలైనా కాంతా దాసులే! 

💠 ఎంత పెరిగినా గొర్రెకు బెత్తెడే తోక. 

💠 ఎంత ప్రొద్దుండగా లేచినా సందు చివరే తెల్లవారినట్లు. 

💠 ఎంత ప్రాప్తమో అంతే ఫలం. 

💠 ఎంతమంచి గొల్లవాడికైనా వేపకాయంత వెర్రి వుండకపోదు. 

💠 ఎంతయినా పరాయి సొమ్ము పరమాన్నమన్నట్లు. 

💠 ఎంతవాడయినా ఆడదానికి లోకువే! 

💠 ఎంత వాడయినా కాంతా దాసుడే! 

💠 ఎంత వెలుగుకు అంత చీకటి. 

💠 ఎంత సంపదో అంత ఆపద. 

💠 ఎంత సంపాదించినా కూటికే - ఎంత బ్రతికినా కాటికే! 

💠 ఎందరో మహానుభావులు, అందరికీ వందనాలు. 

💠 ఎందుకు ఏడుస్తున్నావంటే, మొగుడు కొట్టబోయే దెబ్బలకి అందట. 

💠 ఎక్కడ వున్నావే గొంగళీ అంటే వేసిన చోటే వున్నానన్నదట. 

💠 ఎక్కడయినా బావే గానీ వంగ తోట దగ్గర కాదు. 

💠 ఎక్కడికి పోయినా ఏలినాటి శని తప్పదన్నట్లు. 

💠 ఎక్కడికి పోయినా చేసుకున్న ఖర్మం ఎదురు వస్తుంది. 

💠 ఎక్కడిదిరా ఈ పెత్తనమంటే - మూలనుంటే నెత్తినేసుకున్నానన్నాడట. 

💠 ఎక్కడి నీరైనా పల్లానికే పయనం. 

💠 ఎక్కమంటే ఎద్దుకు కోపం - దిగమంటే కుంటికి కోపం. 

💠 ఎక్కి కాయను చూసి, దిగివచ్చి రాయి రువ్వినట్లు. 

💠 ఎక్కినవానికి ఏనుగు లొజ్జు. 

💠 ఎక్కువగా తిన్న పొట్ట - ఏకులు పెట్టిన బుట్ట చిరుగవు. 

💠 ఎక్కువ తెలివి ఏడ్పుల కారణం - తక్కువ తెలివి తన్నుల కారణం. 

💠 ఎక్కువ వెల పెట్టి గుడ్డును, తక్కువ వెల పెట్టి గొడ్డును కొనరాదు. 

💠 ఎగదీస్తే బ్రహ్మ హత్య - దిగదీస్తే గో హత్య. 

💠 ఎగిరెగిరి పడే గొడ్డే గానీ - మానెడే మోస్తుంది మరి. 

💠 ఎగిరెగిరి దంచినా అంతే కూలి, ఎగరక దంచినా అంతే కూలి. 

💠 ఎట్లాంటి కోమటికైనా నిమ్మకాయంత బంగారం వుంటుంది. 

💠 ఎట్లా వచ్చిందో అట్లాగే పోతుంది. 

💠 ఎడపిల్ల ఏరాలితో సమానం. 

💠 ఎడమచేత్తో తెలియక చేసేది - కుడిచేత్తో తెలిసి అనుభవించాలి. 

💠 ఎడ్డెమంటే తెడ్డెమన్నట్లు. 

💠 ఎత్తివచ్చిన కాపురానికి ఏ కాలూనినా ఒక్కటే! 

💠 ఎత్తుకున్న బిడ్డ మొత్తుకున్నా దిగదు. 

💠 ఎత్తుకు పైఎత్తు. 

💠 ఎత్తుబారం మొత్తుకోళ్ళు. 

💠 ఎత్తువారి బిడ్డ
ఎత్తెత్తి అడుగులేస్తే - పుల్లాకుల మీద పడ్డాయట. 

💠 ఎత్తేవాడుంటే ఏకులబుట్టా బరువే! 

💠 ఎద పొంగుతోంది - నా వన్నెలు చిన్నెలు చూడమన్నదట. 

💠 ఎదురు అన్నది మాట - ఎదాన పెట్టింది వాత.
 
💠 ఎదురింట్లో పొయ్యి మండితే తన పొయ్యిలో నీళ్ళు పోసుకున్నట్లు. 

💠 ఎదురుగుండా అద్దముంటే వెక్కిరించుకో బుద్ధి పుడుతుంది. 

💠 ఎదురు తిరిగిన కుక్క, ఏదుపంది ఒక్కటే! 

💠 ఎదురు పడిన వాడే నా మొగుడు అన్నట్లు. 

💠 ఎద్దు ఎండకు లాగు - దున్న నీడకు లాగు. 

💠 ఎద్దుకు, ఎనుబోతుకు లంకె వేసినట్లు. 

💠 ఎద్దుకేమి తెలుసు అటుకుల రుచి?

💠ఎద్దు కొద్దీ సేద్యం - చద్ది కొద్దీ పయనం. 

💠 ఎద్దుగా కలకాలం బ్రతికేకంటే ఆబోతుగా ఆరు నెలలు బ్రతికితే చాలు. 

💠 ఎద్దును అడిగి గంట కడతామా?

💠 ఎద్దులున్నవాడి సేద్యం చూడు - మంది వున్నవాడి బలం చూడు. 

💠 ఎద్దు పుండు కాకికి ముద్దా?

💠 ఎద్దు బీదదయితే చేను బీద. 

💠 ఎద్దు మంచిదయితే సంత కెందుకు వెళుతుందిట?

💠 ఎద్దులా తిని మొద్దులా నిద్ర పోయినట్లు. 

💠 ఎద్దులా కుక్కను పెంచి తానే మొరిగినట్లు. 

💠 ఎద్దు లేని సేద్యం - చద్ది లేని పయనం. 

💠 ఎన్నడూ దొరకనమ్మకు ఏగానీ దొరికితే ముడిమీద ముడి ఏడు ముళ్ళు వేసిందట. 

💠పుట్టింట్లో ఎన్నాళ్ళున్నా పెళ్ళయ్యాక అత్తారింటికి పోకతప్పదు. 

💠 ఎన్ని పుటాలు పెట్టినా.. ఇత్తడి ఇత్తడే! 

💠పుట్టుకతో వచ్చిన బుద్ధి పుడకలతో గానీ పోదు. 

💠 ఎన్ని విద్యలయినా కుల విద్యకు సాటిరావు. 

💠 ఎన్నో వ్రణాలు కోసానుగానీ, నా వ్రణమంత బాధలేదు అన్నాడట. 

💠 ఎముకలేని నాలుక ఎట్లా త్రిప్పినా తిరుగుతుంది. 

💠 ఎముక లేని నాలుక ఏమయినా పలుకుతుంది. 

💠 ఎరగని ఊళ్ళో మొరగని కుక్క. 

💠 ఎరువుసొమ్ములు బరువుచేటు - తియ్యా పెట్టా తీపులచేటు - అందులో ఒకటి పోతే అప్పుల చేటు. 

💠 ఎరువు వుంటే వెఱ్ఱివాడూ సేద్యగాడే! 

💠 ఎరువు పెట్టిన చేను - ఏలుబడి అయిన కోడలు. 

💠 ఎరువు లేని చేను - వేగంలేని ఏరూ ఒకటే! 

💠 ఎరువు లేని పైరు - పరువు లేని ఊరూ ఒక్కటే! 

💠 ఎఱను వేసి చేపను పట్టినట్లు. 

💠 ఎఱుక పిడికెడు ధనము. 

💠 ఎఱ్ఱ కోమటినీ నల్ల బ్రాహ్మడినీ నమ్మరాదు. 

💠 ఎలుకమీద కోపంతో ఇంటికి నిప్పంటించుకొన్నట్లు. 

💠 ఎల్లయ్యకు ఎడ్లు లేవు, మల్లయ్యకు బండ్లు లేవు తెల్లవార్లూ బాడుగ తోలారట. 

💠 ఎవడి కంపు వాడికింపు. 

💠 ఎవడి నోటికంపు వాడికి తెలియదు. 

💠 ఎవడు త్రవ్వుకున్న గోతిలో వాడే పడతాడు. 

💠 ఎవరి ఏడుపు వాళ్ళకే తగులుతుందని. 

💠 ఎవరి పిచ్చి వారికి ఆనందం. 

💠 ఎవరికి పుట్టిన బిడ్డరా ఎక్కి ఎక్కి ఏడ్వటానికి?

💠ఎవరికి పెట్టావే దండమంటే.. మీలో బుద్ధిహీనుడికి అన్నదట. 

💠 ఎవరికి వారే యమునాతీరే! 

💠 ఎవరి పాపాన వాళ్ళే పోతారన్నట్లు. 

💠 ఎవరి ప్రాణం వారికి తీపి. 

💠 ఎవరి బిడ్డ వారికి ముద్దు. 

💠 ఎవరి ముడ్డి క్రిందకి నీళ్ళు వస్తే వాళ్ళే లేస్తారు. 

💠 ఏ దిక్కూ లేకపోతే అక్క మొగుడే దిక్కు. 

💠 ఎసట్లో గింజలన్నీ పట్టి చూడాలా?

💠ఏ ఆకు రాలినా ఈతాకు రాలదు. 

💠 ఏ ఎండకా గొడుగు పెట్టినట్లు. 

💠 ఏకాంతంలో కాంతా కలాపాలే ముద్దన్నట్లు. 

💠 ఏ కర్రకు నిప్పంటుకుంటే ఆ కర్రే కాలుతుంది. 

💠 ఏకాదశి ఇంటికి శివరాత్రి వెళ్ళినట్లు. 

💠 ఏ కాలు జారినా పిర్రకే మోసం. 

💠 ఏకుతో తాకితే మోకుతో కొడతారు. 

💠 ఏకులాగ వచ్చి మేకులాగా అయినట్లు. 

💠 ఏ గాలికా చాప యెత్తినట్లు. 

💠 ఏ గుంటనీరు ఆ గుంటకేనన్నట్లు. 

💠 ఏ గూటి చిలక ఆ గూటి పలుకు పలుకుతుంది. 

💠 ఏ గూటి పక్షి ఆ గూటికే! 

💠 ఏ గ్రహం పట్టినా ఆగ్రహం పెట్టరాదు. 

💠 ఏ చెట్టూ లేనిచోట ఆముదపుచెట్టు మహావృక్షం. 

💠 ఏటవతల యిచ్చేకన్నా యేట్లో పారేయటం ఉత్తమం. 

💠 ఏటి ఈతకు లంక మేత సరి. 

💠 ఏటి వొడ్డు చేను ఏరు వస్తే ఉంటుందా?

💠ఏటి వొడ్డు చేనుకు మాటిమాటికీ భయం.
 
💠 ఏటికి ఎదురీదినట్లు. 

💠 ఏటికి లాగితే కోటికీ - కోటికి లాగితే ఏటికీ అన్నట్లు. 

💠ఏటిగట్టుదాని మాట యెన్నడూ నమ్మరాదు. 

💠 ఏటివంక లెవరు తీరుస్తారు?

💠ఏటివరద - నోటిదురద రెండూ ఒక్కటే! 

💠 ఏటుకు ఏటు - మాటకు మాట. 

💠 ఏట్లో పారే నీరు యెవరు త్రాగితేనేం?

💠ఏట్లో వేసినా యెంచి వేయాలి. 
💠 ఏడవగలిగితే ఏడ్చేకొద్దీ వ్యవసాయం. 
ఏడవనేరిస్తేనే వ్యవసాయం. 

💠 ఏడ్చి ముఖం కడుక్కున్నట్లు. 

💠 ఏడు కురచలు చూచి యెద్దు కొనాలి. 

💠ఏడుపులో ఎడమ చేయి అన్నట్లు. 

💠 ఏడు మాటలు మాట్లాడినా, ఏడడుగులు నడిచినా గుణం తెలుస్తుంది. 

💠 ఏడు మెతుకులు కతికితే ఏనుగంత బలం. 

💠 ఏడుస్తూ ఏరువాక సాగిస్తే కాడీ, మోకూ దొంగలు యెత్తుకుపోయారట. 

💠 ఏడ్చేదాని ఎడమచేతి క్రిందా, కుట్టేదాని కుడిచేతి క్రిందా కూర్చోరాదన్నట్లు. 

💠 ఏడ్చేదాని మొగుడు వస్తే నా మొగుడూ వస్తాడు అన్నట్లు. 

💠 ఏడ్చేవాడిని చూచి నవ్వినట్లు. 

💠 ఏతాము పాటకు ఎదురుపాట లేదు. 

💠 ఏ దారి అంటే గోదారి అన్నట్లు. 

💠 ఏదుంతిన్నా ఏకాదశే పందుంతిన్నా పరగడుపే. 

💠 ఏ దేముడు వరమిచ్చినా మొగుడు లేందే పిల్లలు పుట్టరు. 

💠 ఏనుగంత తండ్రి ఉండే కంటే ఎలుకంత తల్లి మేలు. 

💠 ఏనుగుకు వెలక్కాయలు లొటలొట. 

💠 ఏనుగు తొండమూ తిరుగుబోతు ముండ వూరుకోవు. 

💠 ఏనుగు దాహానికి చూరునీళ్ళా?

💠ఏనుగు నిచ్చి అంకుశం దాచుకున్నట్లే. 

💠 ఏనుగును చూచి కుక్కలు మొరిగినట్లు. 

💠 ఏనుగు బ్రతికినా వెయ్యే చచ్చినా వెయ్యే. 

💠 ఏనుగుమీద ఈగ వాలినట్లు. 

💠 ఏనుగులు తినేవాడికి పీనుగుల పిండాకూడా!

💠 ఏనుగులే గాలికి కొట్టుకు పోతుంటే, పుల్లాకు నా సంగతేమిటి అన్నదట. 

💠 ఏ పని చేసినా పొయ్యిలో ఏకులు దాచుకున్నట్లే! 

💠 ఏ పాటు తప్పినా సాపాటు తప్పదు. 

💠 ఏ పుట్టలో ఏ పాముందో?

💠ఏ పూజ తప్పినా పొట్టపూజ తప్పదు. 

💠 ఏబ్రాసికి పనెక్కువ - లోభికి ఖర్చెక్కువ. 

💠 ఏ మందలో పట్టినా, మన మందలో ఈనితే సరి. 

💠 ఏమి చేసుకుని బ్రతకనమ్మా అంటే.. నోరు చేసుకుని బ్రతకమన్నట్లు. 

💠 ఏమి చేస్తున్నావురా అంటే.. పారబోసి యెత్తుతున్నా అన్నాట్ట. 

💠 ఏమీ ఎరుగని పిల్ల మామను మరిగిందట. 

💠 ఏమీ ఎరుగని వాడు చీరముడి, పోకముడి విప్పి ఆశ్చర్యంగా చూసాడట. 

💠 ఏమీ తోచనమ్మ ఎదురింటికి పోతే.. తోటికోడలు పుట్టింటికి పోయిందట. 

💠 ఏమీ లేకపోతే మూట విప్పి మళ్ళీ కట్టమన్నట్లు. 

💠 ఏమీ లేనమ్మకు యేడ్పులే శరణ్యం. 

💠 ఏమీ లేనివానికి ఏతులు లావు - స్వాములవారికి జడలు లావు. 

💠 ఎముకలు విరిగేటట్లు పనిచేస్తే దంతాలు అరిగేటట్లు తినవచ్చు. 

💠ఏరా బడాయిబావా అంటే.. ఏమే గుడ్డి కంటి మరదలా అన్నాడట. 

💠 ఏ రాయి అయితేనేమి పండ్లూడ గొట్టుకోవటానికి!

💠 ఏ రేవుకు వెళ్ళినా ముళ్ళపరిగే దొరికిందన్నట్లు. 

💠 ఏరు యెన్ని వంకలు పోయినా కలిసేది సముద్రంలోనే. 

💠 ఏరు యెంతపారినా కుక్కకు గతుకునీళ్ళే. 

💠 ఏరు ఏడామడల దూరం వుండగానే చీరవిప్పి చంకలో పెట్టుకున్నదట. 

💠 ఏరు దాటి తెప్ప తగలేసినట్లు. 

💠 ఏరు పోయిందే పోక - యేలిక చెప్పిందే తీర్పు. 

💠 ఏరు ముందా? ఏకాదశి ముందా?

💠ఏరు మూరెడు తీస్తే - కొలను బారెడు తీస్తుంది. 

💠 ఏలటానికి వూళ్ళు లేకపోవచ్చుకానీ బిచ్చమెత్తుకు తినటానికి వూళ్ళే లేవా?

💠ఏలేవాడి యెద్దు పోతేనేం - కాచేవాడి కన్ను పోతేనేం?

💠ఏళ్ళు యెగసన - బుద్ధి దిగసన. 

💠 ఏవాడ చిలుక ఆవాడ పలుకు పలుకుతుంది. 

💠 ఏ వేషం వేస్తేనేం? గ్రాస మొస్తుంది గదా!
ఏ వేషం వచ్చినా దివిటీ వానికే చేటు. 

💠 ఐదు నిముషాల సుఖానికి మరుజన్మ నెత్తాలి అందిట.
 
💠 ఐశ్వర్య దేవత హలంలోనే వుంది. 

💠 ఐశ్వర్యానికి అంతం లేదు - దారిద్ర్యానికి మొదలూలేదు. 
----------------------
*_{సేకరణ: --వెలిశెట్టి నారాయణరావు, విశ్రాంత సాంఘీకశాస్త్ర ఉపాధ్యాయుడు🙏}_*
🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹

No comments:

Post a Comment