తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో కవిగా, శాసన పరిశోధకుడిగా, గ్రాంథిక భాషావాదిగా, మరియు ఆంధ్ర వాజ్మయ కృషీవలుడిగా చిరస్థాయిగా నిలిచిన మహనీయుడు. ఆయన జన్మదినం సందర్భంగా వారి జీవితం, సాహిత్య సేవలు, మరియు తెలుగు సాహిత్యానికి ఆయన చేసిన కృషిని స్మరించుకోవడం సముచితం. జయంతి రామయ్య పంతులు గారి జయంతి జ్ఞాపకం !

      🌿🌺🌿🌺🌿🌺🌿🌺🌿🌺🌿🌺🌿

తెలుగు సాహిత్య చరిత్రకు, తెలుగు దేశ చరిత్ర నిర్మాణానికి అవిస్మరణీయమైన సేవ చేసిన మహనీయుడు జయంతి రామయ్య పంతులు. తెలుగు శాసన పరిశోధనా క్షేత్రంలో ఎంతో కృషి చేసిన యశోధనుడు. మధునాపంతుల వారు అన్నట్లుగా జయంతివారు  స్థాపించిన ఆంధ్రసాహిత్య పరిషత్తు, ప్రారంభించిన సూర్యరాయాంధ్ర నిఘంటువు మన పాలిట కల్పవృక్షాలుగా నేటికీ నిలిచివున్నాయి.

......

జయంతి రామయ్య పంతులు 1860 జూలై 18న కోనసీమలోని ముక్తేశ్వరం గ్రామంలో జన్మించారు. ఆయన సంస్కృతం మరియు తెలుగు భాషలలో ప్రాథమిక విద్యను ఇంటివద్దనే అభ్యసించారు, దీనివల్ల ఆయన ఈ రెండు భాషలలో పాండిత్యం సంపాదించారు. తరువాత రాజమండ్రిలో ఆంగ్ల విద్యను అభ్యసించి, బి.ఎ., బి.ఎల్. పట్టాలను పొందారు. ఆంగ్ల భాషలోనూ ఆయన అపారమైన పాండిత్యం సంపాదించారు, ఇది ఆయన రచనలలో మరియు వృత్తి జీవితంలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.

◾వృత్తి జీవితం...

విద్యాభ్యాసం తరువాత, జయంతి రామయ్య పంతులు 1882-1884 సంవత్సరాలలో కాకినాడలోని పిఠాపురం మహారాజా కళాశాలలో ప్రధానాచార్యుడిగా పనిచేశారు. ఆ తరువాత, ఆయన రెవెన్యూ శాఖలో ప్రవేశించి, న్యాయవాది పరీక్షలో ఉత్తీర్ణులై, ప్రభుత్వ మండలాధికారిగా నియమితులయ్యారు. 1911లో ఆయన రాష్ట్ర న్యాయాధీశుడిగా ఉన్నత స్థానాన్ని అలంకరించారు. ఈ వృత్తి జీవితంలో ఆయన అనేక శాసనాలను సేకరించి, పరిశోధించే అవకాశాన్ని పొందారు, ఇది ఆయన శాసన పరిశోధన కృషికి బాటలు వేసింది.

◾తెలుగు సాహిత్యంలో గ్రాంథిక భాషావాదం....

తెలుగు సాహిత్యంలో వ్యవహారిక భాషోద్యమం (సామాన్య జనం మాట్లాడే భాషను సాహిత్యంలో వాడాలని ప్రతిపాదించిన ఉద్యమం) ఊపందుకున్న సమయంలో, జయంతి రామయ్య పంతులు గ్రాంథిక భాష (ప్రాచీన, పౌరాణిక, మరియు వ్యాకరణ నియమాలకు కట్టుబడిన భాష) వాదానికి నాయకత్వం వహించారు. గురజాడ అప్పారావు, గిడుగు వెంకట రామమూర్తి వంటి వ్యవహారిక భాషావాదులతో ఆయన తీవ్రమైన వాదప్రతివాదాలు నడిపారు. ఆయన రచించిన "డిఫెన్స్ ఆఫ్ లిటరరీ తెలుగు" (1925) అనే గ్రంథం గ్రాంథిక భాషకు మద్దతుగా రచించబడింది. అయితే, ఈ ఉద్యమంలో గ్రాంథిక భాషావాదం దీర్ఘకాలంలో విజయం సాధించలేక

పోయినప్పటికీ, ఆయన ఈ ప్రయత్నంలో చూపిన నిబద్ధత మరియు సాహిత్య చర్చలకు ఆయన ఇచ్చిన ఊతం తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో ముఖ్యమైన స్థానాన్ని సంపాదించిపెట్టాయి.

◾ సాహిత్య రచనలు.....

జయంతి రామయ్య ఓ వైపు బ్రిటిషు ప్రభుత్వంలో ఉద్యోగిస్తూ, మరోవైపు ఆంధ్రదేశ చరిత్ర, సాహిత్యాలకు మహత్తరమైన సేవ చేశారు. ఆయన పిఠాపురం, బొబ్బిలి, వెంకటగిరి, ఉయ్యూరు, తుని సంస్థానాధీశుల సహకారంతో నిధులు పోగుచేసి కాకినాడలో 1911లో ఆంధ్ర సాహిత్య పరిషత్తును నెలకొల్పారు ఆయన సంపాదకత్వంలో ‘ఆంధ్రసాహిత్య పరిషత్‌ పత్రిక’ స్ధాపితమై ప్రాచీన తెలుగు కావ్యాల పరిష్కరణ, ప్రచురణ, పరిశీలనలు లక్ష్యంగా కొన్ని దశాబ్దాల పాటు వర్ధిల్లింది. వేలూరి శివరామశాస్త్రి, రాళ్లపల్లి అనంతకృష్ణ శర్మ, నడకుదుటి వీరరాజు పంతులు మొదలైన దిగ్గజ విద్వాంసుల సాహిత్య వ్యాసాలు ఈ పత్రికలో ప్రచురితమై ప్రాచీన తెలుగు కావ్యాలపై కొంగొత్త వెలుగులు ప్రసారమయ్యాయి. జయంతి రామయ్య గారు, మరికొంత మంది పండితులు ప్రాచీన తెలుగు శాసనాల్ని వెలుగులోకి తెచ్చి తెలుగుదేశ చరిత్ర, సాహిత్య చరిత్ర నిర్మాణానికి దోహదం చేశారు. జయంతి రామయ్య పంతులుకు శాసనపరిశోధన అంటే ఎంతో ఇష్టం. ఆయన తొలుత రెవిన్యూ శాఖలో, ఆ తరువాత న్యాయశాఖలో తలమునకలుగా పనిచేస్తూ 1200 శాసనాల్ని వెలికి తీసి, పరిశోధించారు.

......

జయంతి రామయ్య పంతులు తెలుగు సాహిత్యానికి అనేక విధాలుగా సేవ చేశారు. ఆయన కవిగా, విమర్శకుడిగా, మరియు పరిశోధకుడిగా రచనలు చేశారు. ఆయన ముఖ్య రచనలు:

 ( 1 )సూర్యారాయాంధ్ర నిఘంటువు (1936) : 

పిఠాపురం మహారాజా వారి ఆర్థిక సహాయంతో రచించబడిన ఈ నిఘంటువు తెలుగు భాషా సాహిత్యానికి ఒక మైలురాయి. ఈ నిఘంటువు తెలుగు పదాల సమగ్ర సేకరణ మరియు వాటి అర్థాలను వివరించే గొప్ప కృషి. మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్త్రి దీనిని "కల్పవృక్షం"గా అభివర్ణించారు.

( 2 ) ఆధునికాంధ్ర వాజ్మయ వికాస వైఖరి (1937)  : 

ఈ విమర్శనాత్మక గ్రంథంలో ఆయన తెలుగు సాహిత్యం 

యొక్క ఆధునిక పరిణామాలను విశ్లేషించారు. ఈ గ్రంథం ఆయన ప్రాచీన సాహిత్యం పట్ల గల అభిమానాన్ని మరియు గ్రాంథిక భాష పట్ల ఆయన నిబద్ధతను ప్రతిబింబిస్తుంది.

 ( 3 ) శాసన పద్య మంజరి (1937)  : 

మండలాధికారిగా పనిచేస్తున్న సమయంలో ఆయన అనేక తెలుగు శాసనాలను సేకరించి, వాటిలోని పద్యాలను క్రోడీకరించి, ఈ గ్రంథాన్ని రెండు భాగాలుగా ప్రచురించారు. దేవులపల్లి శాసనం, యుద్ధమల్లుని శాసనం వంటివి ఈ సంకలనంలో ముఖ్యమైనవి. ఈ పరిశోధన తెలుగు శాసనాల అధ్యయనంలో ప్రముఖమైన స్థానాన్ని కలిగి ఉంది.

( 4 ) ఇతర రచనలు  : 

ఆయన స్వతంత్ర రచనలైన "ఉత్తర రామచరిత్ర" మరియు "చంపూ రామాయణం" కవిగా ఆయన ప్రతిభను చాటాయి. అలాగే, ఆంగ్లంలో రచించిన  "డిఫెన్స్ ఆఫ్ లిటరరీ తెలుగు" మరియు "ద్రవిడియన్ లెక్సికోగ్రఫీ"  (1925) గ్రంథాలు ఆయన భాషా పరిశోధనలో లోతైన పరిజ్ఞానాన్ని ప్రదర్శిస్తాయి.

.....

400శాసనాల్ని ఆంధ్రవిశ్వకళా పరిషత్తుకు బహూకరించడం ఆయన చిత్తశుద్ధికి, కార్య నిర్వహణా దక్షతకు నిదర్శనం. రామయ్య గారు కాటయవేముని తొట్టరముద్ది రాగిరేకుల్ని, యుద్ధముల్లుని బెజవాడ శాసనాన్ని, రాజరాజ నరేంద్రుని నందంపూడి శాసనాన్ని, కాక తీయ చక్రవర్తి గణపతి దేవుడి మల్కాపురం శాసనాన్ని వెలికితీసి ప్రచురించారు. జయంతి వారు ప్రచురించిన ఇమ్మడి నరసింగరాయని దేవులపల్లి శాససం సాళువవంశ ప్రారంభం గురించి చెప్తుంది. రామయ్యపంతులు 800 శాసనపాఠాల్ని పరిష్కరించి ఇంగ్లీషులోనూ తెలుగులోనూ ప్రచురించారు. దక్షిణ భారతశాసన సంపుటాల్లోనూ, భారతదేశ శాసనసంపుటాల్లోనూ (ఎపిగ్రాఫికా ఇండియా) రామయ్యగారి పాఠపరిష్కరణలు, వివరణలు ప్రచురింపబడి దేశీయ, విదేశీ శాసనవేత్తల ప్రశంసలు పొందాయి. ఆయన గుంటూరు, కడపజిల్లాల్లో సేకరించి, ప్రకటించిన శాసనాలు తెలుగు చోడుల, పూర్వపల్లవుల, చాళుక్యుల చరిత్రల్లోని చీకటి కోణాలపై వెలుగులు ప్రసరింప చేశాయి.

◾ఆంధ్ర సాహిత్య పరిషత్తు స్థాపన....

జయంతి రామయ్య పంతులు ఆంధ్ర సాహిత్య పరిషత్తు స్థాపనలో కీలక పాత్ర పోషించారు. ఈ సంస్థ తెలుగు సాహిత్యం, సంస్కృతి, మరియు చరిత్ర రచనలకు ఒక వేదికగా నిలిచింది. మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్త్రి వారు ఈ సంస్థను ఆయన "కొమార్తె"గా భావించారని పేర్కొన్నారు, ఇది ఆయన సాహిత్య సేవలకు ఒక గొప్ప గుర్తింపు.

◾వ్యక్తిగత జీవితం మరియు వారసత్వం.....

జయంతి రామయ్య పంతులు నిస్సంతానంగా మరణించినప్పటికీ, ఆయన స్థాపించిన ఆంధ్ర సాహిత్య పరిషత్తు మరియు రచించిన "సూర్యారాయాంధ్ర నిఘంటువు" ఆయన వారసత్వంగా నిలిచాయి. ఆయన తెలుగు సాహిత్యం, శాసన పరిశోధన, మరియు భాషా వికాసంలో చేసిన కృషి అవిస్మరణీయం. ఆయన రచనలు మరియు పరిశోధనలు నేటికీ తెలుగు సాహిత్యాధ్యయనంలో ఒక ముఖ్యమైన భాగంగా ఉన్నాయి

.......

జయంతి రామయ్య పంతులు గారి జీవితం తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో ఒక స్ఫూర్తిదాయక అధ్యాయం. ఆయన కవిగా, పరిశోధకుడిగా, మరియు గ్రాంథిక భాషావాదిగా చేసిన సేవలు తెలుగు భాషా సాహిత్యాలకు అపూర్వమైన సంపదను అందించాయి. ఆయన జన్మదినం సందర్భంగా, ఆయన కృషిని స్మరించుకోవడం మరియు ఆయన రచనలను అధ్యయనం చేయడం తెలుగు సాహిత్యాభిమానులందరికీ ఒక గౌరవప్రదమైన కార్యం.

          🌿🌺🌿🌺🌿🌺🌿🌺🌿🌺🌿🌺🌿